vd Hoek Zwartewaal

Van der Ent/Topmovers

Hier leest u over het verdwijnen van het dorp Nieuwesluis een buurtschap nabij Heenvliet op Voorne en Putten, wij willen heel graag dit verdwenen dorp hier op het internet laten herleven,en vooral voor degenen die in het dorp hebben gewoond of er herinneringen aan  hebben een plek te zijn waar dierbare herinneringen weer tot leven kunnen  komen. Maar ook aan hen  die dit dorp niet hebben gekend willen wij graag laten zien wat een klein dorp zoals Nieuwesluis voor veel mensen heeft betekend en welk een onrecht zij zijn aangedaan door het steeds maar op rukkende Rotterdam en zijn industrie. In 1589 werd uitvoering gegeven aan de plannen tot stichting van het dorp dat  bekend stond  als Nieuwe-sluis. Een dorp dat nu verdwenen is tengevolge van industrialisatie en zich dus 378 jaren heeft weten te handhaven. Deze plannen werden destijds ontworpen door de Heer Maximiliaan van Heenvliet, die de bewoners van zijn heerlijkheid nieuwe welvaart wilde bezorgen.Door de verzanding van de Bernisse was de haven van Heenvliet onbruikbaar geworden voor de scheepvaart. Maximiliaan ontwierp 't plan een Nieuw-Heenvliet te stichten aan de Maas, waar men dichter bij 's Heren zalmvisserij zou wonen, welke zich uitstrekte van ,Swartewael' tot in de mond van de Bernissè. De doorvoerhandel zou gestimuleerd worden en misschien was er kans Den Briel de loef af te steken. Afwatering van het land, door 'een nieuwe-sluis vliet, zou gemakkelijker zijn dan door de Bernisse. Helaas een "Nieuw- Heenvliet;, met nieuwe welvaart was gedoemd een droombeeld te blijven. Vrijstelling van verschillende lasten voor de nieuwe inwoners was aanlokkelijk, doch de inwoners van Heenvliet waren te zeer vergroeid met de plaats waar zij hun jeugdjaren sleten dan dat velen de oproep van hun Heer volgden. Enkelen vestigden zich daar, anderen kwamen van elders. Het aantal inwoners bleef ver beneden dat van Heenvliet, reden waarom de volksmond de naam door de Heer vastgesteld, niet overnam. Er herrees geen Nieuw-Heenvliet doch slechts een nieuwesluis van Heen- vliet, kortweg Nieuwe-Sluis of de Sluis  genaamd Voordien was Nieuwes-sluis niet meer dan een vissersstation, overzetplaats en noodhaven. De nieuwe-sluis vliet en de kade werden gedolven en aangelegd n 1592. Ondanks allerlei moeilijkheden, die de Heer ondervond bij de vestiging van nieuwe inwoners, woonde er in 1595_toch een aantal vissers en handwerklieden, die enige rijkdom van lasten genoten, zoals Maximiliaan die had beschreven in te vestigingsakte. Het jaar 1595 eiste bijzondere uitgaven voor de aan- leg van het nieuwe hoofd en de punt fan Nieuwe Sluis. Kosten f 1401,- en 7 stuivers. In 1598 ontstonden er grote moeilijkheden rond de sluiswachter Willem Otten, die de sluis geopend liet tijdens stormvloeden, waardoor de heerlijkheid grote schade leed door overtollig water. In de winter werd een complot ontmaskerd. Men had  aan de sluisdeuren veranderingen aangebracht, waardoor zij niet geheel meer kon sluiten. Otten verscheen voor de vierschaar en moest een groot deel van de ontstane schade vergoeden. Vele reizigers trokken door Nieuwe-Sluis. Van daar onderhield Heer Maximiliaan het veer op Maaslandsluis, later op Rozenburg, Den Briel en Rotterdam. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het zalmhuis, het veerhuis en de herberg de oudste gebouwen waren. Het plaatsje zou pas tot enige bloei konen na het graven van het Kanaal door Voorne Op verzoek van de marine was rond 1829-30 het Kanaal door Voorne gegraven, in 1826 waren hiervoor al de voorbereidingen voor begonnen onder leiding van de toenmalige hoofdingenieur Thomèze en ingenieur Jan AnneBeijerinck Het graven van het kanaal ging nog gewoon met schep en kruiwagen. Daartoe moest men ter plekke veel ongeschoold werkvolk aantrekken, die na gedane zaken pardoes zonder werk kwamen. Hierdoor kon de marine werf in Rotterdam sneller bereikbaar worden dacht men, maar in de praktijk bleek dit echter anders te zijn, het kanaal was geen succeste veel sluizen en ook de toegang tot  het kanaal, het Goereesche gat verzandde sneller dan gedacht.   Een gevolg hiervan was dat de marine zich nog nadrukkelijker vestigde in Hellevoetsluis en het kanaal werd door de marine  gemeden.  In het jaar 1840 telde het dorp 254 inwoners, 409 telde men er in het jaar 1870. Door de opening in 1872 van de Nieuwe Waterweg hoefden de handelsschepen niet meer over het Kanaal door Voorne via Hellevoetsluis naar Rotterdam In één keer was koopvaardij niet meer lonend en dat betekende ook voor Nieuwesluis een achteruitgang in de welvaart. De riviervisserij was aan het begin van deze eeuw een bloeiende bedrijfstak. Steur, elft, houting, spiering, paling en zalm bezorgden menigeen een boterham, hoe karig belegd ook vaak. Zo ook in Nieuwesluis, het dorp aan de Brielse Maas, zo'n twintig schepen waren op de sluis gestationeerd, waarop veertig mensen werkten, maar ook  hieraan kwam ook een eind in de jaren twintig al zit er de klad in de natuur, één van de redenen is de voortschrijdende kanalisatie van de rivieren. Een andere is, ook toen al, de vervuiling van het water; op een avond in de jaren dertig smaakt de bakvis naar dieselolie. Hoewel er op 'de Sluis' maar een paar honderd mensen woonden, moeten we ons niet vergissen in de bedrijvigheid die er toen heerste. Ook de oorlog eiste haar tol de Duitse bezetting van 1940-1945 had aan het einde van de oorlog diepe sporen achtergelaten, in Februari en Maart 1944 begon men met het afbreken van 32 woningen plus het Stoomgemaal aan her Kanaal door Voorne. En op 30 April 1944 moest heel Nieuwelsuis worden ontruimd en 100 gezinnen moesten worden geëvacueerd. De bedoeling hiervan was  er een verdedigingslinie naar het Westen aan te leggen. Elders op diverse pagina´s kunt u  meer lezen over de geschiedenis van deze buurtschap en haar inwoners. In de vijftiger jaren kwam de watersport in op-mars en Nieuwesluis leefde weer op Er kwam een jachthaven en Nieuwesluis kreeg als één der eerste dorpen een zwembad, gelegen naast de jachthaven.. Het dorp en de omliggende polders werden opgeslokt en verdwenen van de landkaart, dit tot groot verdriet van de ongeveer 300 inwoners van deze hechte buurtschap.